آخرین مطالب
امکانات وب
به نوم هوکه سامون آفرید وسروسامون داد
قوانین مالکیت زمین (تعیین قلمرو-میراث)
پیش زدورون خرید وفروش زمین مین بختیاریا گدنیهاهه زیادی هد که نه مجال گدنسه ونه جا به زون اوردنس.زدورونی که زمینا خرید وفروش وابیدن تقدار بنچاقاهه امروزی بیشتر ز چهارصد سال نید. مردم بختیاری زخانا یا مالکون الصی چونکه کارسون کشاورزی وبیشتر گله داری یا دومداری بید ، دوجور زمیننه ایخریدن یکی غیر کشت یعنی که چره ودیری سی کشت وکال یا کشاورزی . زمیناهه کشاورزی خوس دوجور بیدن یکی اونوکه نهنگ اوبیدن یا چشمه زمینسون ایگدشتن که بسون اوی ایگدن ودیری که دیر زاووفلصی بیدن ونیاز به بارون داشتن که بسون دیم ایگدن.زمینا دیم وکه چره ز زمیناهه اوی بیشتر بیدن. زمینانه به شلک منالی یا گاحیشی ایخریدن هر گاحیشی پنجاه من وهرمن بختیاری هم هفت کیلو بید.خریداهه زمینا هم به شلک صورت میلسی بیدن مابین فروشنده ها وخریدارون وشریکون ومهر وامضا خان وکلونتروکدخداوچندتا شاهدومهروامضاکاتوی که صورتمیلسنه واذکر تاریخ اینوشت که بعدهابه ایی صورتمیلس بنچاق ایگدن. زمیناهه خرید وابیده بیشترری گاحیش و ری سامونا به شمارا ایوردن که زهمه مهمتر بید.زولات وکه گرهده تادره وونره وجا وهرمحلی که سی خوس نومی داشت ووابهره بردن زنوم محل سامون زمینانه روشن ایکردن. مثلا زسامون ولات حسین آباد تا نره کریم آباد زیر برد گامرده یا دره شیرکش و که به که وروه به روه ودره به دره ونره به نره دره به نره همه اینو وانوم ونشوناهه روشنی بیدن ونقطه به نقطه وابردا گپ و روشنی یا چیرایی ریهم نهاده که بس سامون ایگدن مرزمیون زمینانه مشخص ایکردن .مرزمابین دوتیکه زمینه وادیرهمسایه هانه سرطلایه ایگدن.فروشنده ها وخریدارا ممکن بید زیه نفر بیشتربوهن یعنی نهنگترین کسون گوو یا بوویا اولاد.خریدار یا خریدارا سالها بعد زاد وولد ایکردن حونواده هاسون بیشتر ایبیدن . هرحونواده ای هرچندتا بچه زکر ودهدر که داشتن ارثسون به کرگل ایرسیدن. وا ایی گمون که درگل خوسون شی ایکنن وشریک میراث میره ایبوهن ونیازی به میراث بوو نداشتن وتادورونی که شی نیکردن زسهم بوو حق داشتن.البته معلوم نید که ایی قانون میراث زچه دورونی مین بختیاریاباووابیده .سی نیه داری وسفتکاری یا امنیت ملک ومیراث وا غیر بختیاری خوم وخویشی نیکردن یعنی نه زینه ایدادن ونه زینه ایگرهدن. هرچه شماراهه حونواده ها زیادتر بیدن به کرو بوووبعد به اولاد وآخرس به تش ایرسیدن هرتشی دست کم بیشترزصد حونواده ایرسیدن .وزمینا مابین اونو نابخش به شمارا ایویدن .وایر حونواده ها اونقدر بیشتر وابیدن که به تیره نهنگ وابوهن، وایه فرگی به حال هم بکنن وزمیناسون تش به تش جدا کنن. هیچکس زاولاداهه تشی حق فروش سهمس به دیرون نداشته وایر هم مجبور به فروش سهم خوس وابید.واهمه اولاداهه تشسون مین جریان بوهن وتینا به کسونی زاولاداهه همو تش بفروشن وآخرسر ایر کسی ز اولادون ایی تش بدلیلی مجبور بید سهمس بفروشه وهیچکدوم ز کسون اولاداهه اوتش نترستن خریداربوهن وا همه اولاداهه تش نوشته ای وارضایت کامل وامهر وامضا همه سون مابینسون بوهه تا ترسته بو سهمس بفروشه که خیلی کم پیش ایاهه. ایر حونواده ای ز اولاداهه تش دهدر داشت ولی کر نداشت که زسهم زمین بهره بوره به شرطی که رضایت داشته بوهه ودهدرس به یکی ز حونواده هاهه اولاد خوسون شی بکنن حق داره ززمین بهره بوره .ولی ایر به حونواده ای غیر تش خوسون شی کرد حقی نداره وایی حق به گوو ایرسه.یوختایی بخاطر بیشتر وابیدن حونواده ها وکم وابیدن سهمها مابین اولادا یا خونواده هاهه تش جری یا اختلافی سر کشت وکال بینسون بیوفته که واپادرمیونی گپون اولاد وکدخداهه تش بهره مندی یاقانونی مابینسون اینهادن وجراسون ایبریدن ووایک بهره ایبردن.زمیناهه اوی هم ملث دیرزمینا میون اولادا نابخش به شمارا ایویدن . وهرکسی زحونواده هاهه اولاد که ایخواستن درخت بکالن وارضایتمندی همه اولاداهه تش واستی بوهن یا وایک به اندازه هم مین اوزمین ترستن درخت بکالن وباغ بزنن. سالها بعد پیش ایوید که سرزمینا میون همسا ها هم سر سهم همدیه جری ایدراوردن. همی بنچاقا تینا سندایی بیدن که ترستن بوسیله هو به روشنی ودرستی جرانه بورن. البته امروزه میون بنچاق نهایی وسنداهه تقسیم اراضی دهه چهل هنی اختلافا یا جراهه زیادی سرزمیناهد که قانونا حق بدست بنچاق داراهه نهایین چونکه هزینه کردن وپیل دادن وقراردادنوشتن وقانون هم حق نداره ملک کسی که ری او زمین خرج کرده وخریده به زور بگره وبه دیری بوخشه . سی هوکه حق کشی محض ایبوهه . دهه چهل بدستورشاه زمینازورگری وابینه وبه غیر صحاواخوس سند داده بیدن که کار درستی نبید.هنیزه بخاطر همی کاراهه اصلاحات ارضی دهه چهل خیلیا جر ملکی دارن. سروسامون دارو سردیار و سرفراز وبختیار بوهین.
جلال اسفندیاری غریبوند.96/5/20