آخرین مطالب
امکانات وب
به نوم هوکه رهروشت زنده اینه آفرید.
مشک
بهلین تابگوم زکار ساده وپر اعتبار ایل. بهلین تابگوم زکار وبار ایل یادی بکنوم ز یکی زالصی ترین کارونیهاسون .کارونی الصی وضروری بختیاریانه ایگوم. زمشک وکارونیس وچطوری مشک راست کردن . مشکی ریشه اس پوست حیوون بید. پوست حیوون حلال گوشت بید. که قصاوا هم یه جورایی سی دل ایی کار زلاش حیوونا ایکند. زجدا کردن وبریدن دست وپا زمرک و ز زونی . وباد کردن وواز کردن زراه پشت. وجداکردن پاهاسه زپوست وبستن هردوتا پا وبدارکشیدنس ایگوم. وبعد سالم درآوردن پوست زلاش ودست وگردن ز سرتا پادرآوردن پوست ایگوم. پوستی که بدست دیرون جور دیری سی کارونی شلکس عوض ایبید. وسی کارونیاهه جوراجور دیری زس بهره ایبردن. ملث مشک او ومشک دو. یاکه خیگ روغن وتلیکه وعسل یاکه زبده دون ایبید سی کره ورداشتن ونیه داشتن. ویاکولی کلگ بلیط ایبید وسی ورداشتن کلگ ونیه داشتن. وهمبونی ایبید سی نیه داری رهوردار چیاهه خردنی یا دیر چی که ضروری بید. گاهوختایی لواس وزین ، کمربند ودهل ایبید. وخیلی ز چیاهه دیری چینو. راست کردن چیایی که ز پوست راست ایبوهن ایگوم . هرکدومسون روشتی داره. بسته ای به کاار ونیس داره. ایچو ایخوم ریشه جوری بکنوم ز راز مشک واو. و مشک دو سرتالی بدراریم زروشت مشک راست کردن. بهلین تابگوم اول زمشک او. سرگدشتی هم زکوچیری داروم ومشک راست کنی دایل.بیامرزی دامه ایگوم ملث دیر دایل ایل بختیاری یاد ونومسون بخیر بوهن. زحمتا خیلی کشیدن مین دورون سیاه وسخت. بیامرزی دامه ایگوم مهروون دایی که ملث مابقی دایل ایل بختیاری وعشایری ، که چیاهه ضروری وکارونیسونه بدست خوسون واشوق وعلاقه راست ایکردن. همیطور هم چیا مین حونه ایسونه. بچه بیدوم یادومه دام ایخرید پوست ز کسونی که قصاوی کرد وایبردس به حونه . پوسته ار سی مشک او ایخواست،چند روزی مین ظرف او نمک خونید. مطمین اربید که پوست خو او نمک خرده.ایدراوردس . وا چقو یا جسم تیزی مل ومیس ایکند. مین وبیرینسه خو ایرند. دوتا چو به قدیک ایجست چوانه صاف وراست ایکرد.انگله هاهه دودست پوستنه وسط چو ایبست. انگله هاهه دوپانه به چو دیری ایبست.دوتا پاهاس نهاد ری دوسر یکی زچووا بسته .ودیرچونه وادو دستس ایگرهد محکم ایجرنید وکشید ومژگنید تا خو اوس گرهده وابوهه . کش بیاره ونرم آبو. یه هفته مین اوجفت بلیط یاکه زیت دار ایخونیدس. زیت دار اومونده ای به مین چال کنده ساق داربلیطا بید.بعدز یه هفته زمین او جفت یا زیت دار ایدراوردس.وباز هم ملث اول ایگرهدس وجرس ایداد وهی ایمژ گنیدس وکشس ایداد. تاکه بیشتر نرم وابو وکش بیاره.بعد دیدوم وایه قیچی زخود مشک ایبرید تالا بلندینه. تالایی باریک چی رشتن. خو ادیدوم واهمو تالاانگله وته پوستنه محکم دهد. یکی ز انگله ها دستنه بند محکی یا رشتنی بس بست. تادرمشکنه مود پرکردنس بندن. چند کرتی اوپرس ایکرد . دره مشکه ملث جمع کردن مست ایکرد.وایبستس وچند وختی ایهشتس بعد اوس ایرهد.چند روزی دام یوکارس بید . هی پرس ایکرد وایرهدس.ایر که مطمین وابید طم او مزه پوست نیده، یاکه او بی خلط وشیرینه، پرس او ایکرد درس ایبست وری تلواره جادادس او مشک هم سرد وشیرین بید. مشک ایر اوس نداشت خلطی ویا که خلط مشک کم داشت، نشون ایداد که ورویده وابیده. واما مشک دوراست کردن هم خوس روشتی داره .بچه ای خو یاد داروم دام، پوست حیوونه اولس چی مشک او به مین اونمک خونید. ملاس ایکند وچی مشک او ایرندس به جا یه هفته ایدو یه دوسه روزی مین او جفت ایخونیدس وبعد ز اوجفت ایدراوردس وجرنیدس و وایکشیدس وخو ایمژگنیدس تا اوس گرهده وابوهه وکش بیاره ونرم آبو. وایه قیچی هم تال زپوس ایدراورد. وز ته وانگله ها پوستنه ایدهد. وایچو کار دیرس وا مشک او فرق داشت: ایدو پوست جفت خردنه باد ایکرد ودر پوستنه ایبست . تایه چند روزی که خوس ایگرهد وقالوی وابید. پوست کمی حشک بید . چند روزی بعد در پوست حشکنه واز کرد وچندتا چو منس جاداد. یه بندی بست ز راست انگله پاها به سقف حونه وبالا تش وچاله ایوربستس .چند روزی واتش وتنگ مین چاله پوست هرروز پر زدی ایبید. بعد چند روزی که خو دی خرد، پوست دی دادنه واز ایکرد. چوانه هم زمین پوست دراوردبید.ایدو پوستنه پر ز او نمک ایکرد. وهردم ایولاییدس. تا خو اونمک به دردوپوستس رهد وطم پوست زبین ایرهد. بعد ز چندروزی که دونست اونمک کارخوسه کرده، دو سر انگله پانه ، ایبست به دو سر بندی. هر انگله ای به یه سر اوبند .دوسر انگله دستانه همیطوری. به یه بندی دیر ایبست. وچو صافی کمی زمشک دو گفتر دوسر چو هرکدومسون دو شیار ایزید.یکی سی بستن وسط بند بسته به انگله ها دیری سی بستن به بند ملار. حالا ز ملار ایگوم: سه سر چوا بلندینه نیم وجب ز نوک سر لمتر. بهم بسته . هرچویی زیک ونیم متری کمی بیشتر. سه چونه ری زمین زیک سواکرده وسه پایه اینه شلک داده . اوارینه زوسط بین سه سربسته چو بسته دوسر بند براوار قدنیمه چو شور به دوسر چو مشک دوبسته بس ملار ایگون .مشک دونه پر ز ماست کردن. واینقدر ایچلقنیدن تا که ماست زیده ودو ایبید. درمشکنه یواش واز ایکنن ودوانگست امتحانس ایکنن ایر که دوزهنست ، مین ظرفی دونه ریزن. کره ها دونه که ری دو بید وادست ایکنن جمع مین درف دیری اینن . کره ودویی که دورونی خوراک الصی عشایر ایل بختیاری بید.
چی دایل صویر وکهوار واستوار عشایر بختیاری سربلند وسرفراز وبختیار بوهین
جلال اسفندیاری غریبوند 14/8/96
�ه ایروزا آخر جاکت کم ایپوشیدوم ولی یه روز هوس پوشیدن جاکتی کردوم گشتوم ودیدوم خوری ز جاکتا رنگی نید ولی دیدوم که دام هرروز جوراوی جاکت کهنه زاین واون ایگرهد ایورتکنید وا پره دولا دولا ایگرنید. خیلی ز جوراوا خوم هم دیدم که غیوسون زیده بید. وبه همسایه هاهم سفارش کرده بید که جوراوا وجاکتاکهنه سونه پرت نکنن وبه دام بدن. موشهر بیدوم چند ماهی کارایکردوم . یه روز که سی دیدنی دا وبووم به روستاهه قلعه زراس رهده بیدوم تیم به یه قالی شش متری پر نشق ونگار ایوست.خیلی اربتوم وابید گدوم دایه توکه وضع مالیت خونبید که کلاف بخری ایهمه کلافنه ز کویه اوردی وقالی بفتی؟. خندید وگد آدوم هرکاری که ایخو بکنه ارمنه سنگ هم بوهه تره کارسه جفت وجور کنه موهیچ کلافی نخریدوم یو ز جنس هموجوراوا وجاکتایی بیدن که تو جستسون ایگشتی ونیدسون ومو ورتنگنیدومسون ودولاسون کردوم وگرنیدومسون واسون قالی بفتوم . حالا ایی قالینه هم ایدوم به کروم که زس استفاده کنه. گدوم دایه بنازوم به رهروشت کاریت وفرگ مالیت بنازوم به رنج ومرارت وصور وحوصله ات بهت افتخار ایکنوم که زجنس کهنه ها تازه هانه آفریدی. یوهم یکی دیه ز ابتکاراهه بیامرزی دام بید که چی دایل دیر بختیاری زهیچ زنده اینه آفریدنه.
چی کهن دایل جورکش روزگار وصویر پیایل زحمتکش بختیاری سرفراز وسردیار وبختیار بوهین.
جلال اسفندیاری غریبوند: 13/8/96
شيهه ي آفاق...