پرسنیدنیهاهه پیش ز اسلام وبعد ز اسلام

به نوم هوکه رهروشت ورهزهشتنه آفرید

پیش ز معرفی امومزاده هاهه معروف بختیاری ، بهلین ز پرسنیدنیهاهه نهامردمون ایرونی بخصوص قوم لر بختیاری پیش ز اسلام وبعد زاسلام سرتالی داشته بوهیم .پرسنیدنیهاهه پیش ز اسلام قوم بختیاری : ایرچه گدشته نوشته ای زنهامردمون بختیاری مین دسرسمون نید ولی کلا هزارون سال پیش زاسلام ایرونیا یگونه پرسن یا خدا پرسن بیدن وغیراز خدا هیچینه نیپرسنیدن . پیغومبرسون زردشت وکتاو آسمونیسون اوستا وگمونی خالص به خدایا اهورا مزدا .تقدار نشونیها ز آثار نهامردمون بختیاری زدورون عیلامیا معبدایی داشتن که مینسون به درگاه خدا نیایش ایکردن ونمازی ایخوندن به رسم او دورون . تشکده هایی داشتن که نیشتن کور وخاموش آبوهه. به آفریده هاهه خدا ملث تش ومه و افتو وزمین وآسمون وباد وبارون ودار ودرخت وهرچی که مین رزق وروزی نشق داشتن احترام اینهادن. دور تش وتنگ جمع ایبیدن تا واگرمی ونور تش دلاسون به نور خدا نزیکتر کنن.مود بارون ری به درگاهه خدا ایکردن وشرگ خدانه بجا ایوردن.شو اول مه نو ری به مه ایکردن شاداویدی ایگدن وزدیدار دوارته مه خدانه شرگ ایکردن مود برقشت افتو هم همیطور.احترام اینهادن به دار مین ره وبخاطر یوکه کسی دار مین ره رهگدردون وکوچرونه نشکنه وزبین نبره ، اشکنادن لشک ایدرختنه گناه گپی ایدونستن وزعاقوت بریدن لشک دار مردمون ایترسوندن .بعضی زمسافررون یا کوچروونی که ز کل ایی دار رد ایبیدن نشونه ای ملث پلیش پرو یا دستمالینه به لشکس ایبستن ، تانازنین یاری یادیر بستگونسون که آشنا وایی نشونه ها بیدن بوینن وبدونن که ز ایی ره گدشتنه. بعد ظهوراسلام دارمین رهنه روزه گه یا نظرگاه ایدونستن ویواش یواش به جایی رسیدن که ایی دارن صحاو کرامت ومعجزه ایدونستن وزبستن پلیش پرو یا دستمال وردار دیری کردن و وابستن دستمال یاپلیش پرو نیایش ایکردن و زدار حاجت سلامتی و خوشبختینه ایخواستن ولی ندونستن که پیشنهاد نها گپون به ایی دارمین ره بخاطر زمند مردمونی زره رسیده بیدن که وادیدن ایی دارسوز روحیه ایگرهدن وبه ساس اینشستن و زمندی ایزیدن وایخوسستن و سرحال که اویدن وریستادن و ایوستن به ره.ایرچه که سی نیهداری دار ایترسوندنا خو بید ولی عاقوت خویی سی آیندگون نداشت وگموناهه دیری مین فرگسون ایوندن و تحم خرافه مین دل وذهنسون ایکاشتن وبجایی رسیدن که دار ودرخت مین رهنه ملث خدا ایپرسنیدن وزس حاجت ایخواستن یو اشتواه خیلی گپی بید ونلسمونه به گمرهی ایکشوندن وبخاطر یوکه روزگارون وسالاهه زیادی زایی دورون لیش گمون وخرافه پرسنی گدشت، سی وارسوندن نلس تازه خیلی سخت وباور نکردنی بید وایچو نیاز به سواد بیشتری داشت و آگاهی بیشتری.گناه الصی ایی انحرافا به گردن نها گپونی بیدن که ندونستن چطوری وا به نلساسون یادبدن وارهزهشتی به حقیقت وراستی ودرستی وپاکی وآینه وار زیه چی نیه داری کنن بارتس که نداشتن زیه چیا خیالی ملث معجزه وکرامات ایترسوندنسون ایرچه اتفاقاهه تاریخی هم بی تآثیر نبید.پرسنیدنیهاهه بعد ز اسلام.:مین ظهور اسلام به دورون خلافت حضرت علی اسلام به دو گروه شیعه وسنی قسمت وابید . وحضرت علی پیروون و بستگون خوسه شیعه ایخوند. وشاید بخاطر دعوت اموم هشتم بوسیله مآمون خلیفه عباسی و به وزارت رسیدن اموم هشتم بید که به احترام هو مردم ایرون به شیعه ری اوردن ولی نتروم دلیل روشنتری وازگو کنوم .ایگون بعد یه سه سالی مآمون به بیدن اموم هشتم ضرورتی نید وآخرسر مسمومس کرد وزبین بردس وبعدس پیروون وبستگونسه تار ومارکردن . اونوهم به طرف شهرا وکها وجاهاهه دیردست تری گروسستن تا زدست مآمون راحت وابون خیلیا زاینو مین بختیاریا پناه اوردن زبختیاریون احترام ایدیدن ومودی که زدنیا ایرهدن تی مزارابستگونسون خاکسون ایکردن وروزایی ز هفته ملث مزاراهه بستگون خوسون زیارتسون ایکردن.ایگون مین قرن پنجم وششم اتابکون لربه دورون حکومت مغول که احترام زیادی به شیعیون دوازده امومی داشتن ، سر مزارا امومزادگون ساختمونایی به روشت هنری خوسون واگنبذایی وراوردن که مینسون یه کوشک چهارگوشه به بلندی تقریبا یه متر به شلک مکعب مستطیل که صندوق بس ایگدن راست ایکردن پارچه ای گل ومنگول کرده ریس پهن ایکردن کتاو قرون مهر وتزبه بردا قیمتی وچیا زینتی دیری که زخوسون جا منده بیدن ریس اینهادن ومردمی که به زیارتسون ایویدن پیل وچیا قیمتی دیرینه سی بازموندگون وبستگونسون اینهادن ایرهدن . سالها که گدشت زایی نوع زیارتا وردارا دیری وابید . رهروشتاهه دیری سی زیارت اینو راست وابید . زکرامات ومعجزات ایی امومزاده ها حکایتها راست وابیدتغییرا دیری دادن. به زیارت که ایرهدن بعد زمراسم زیارت به نوم نرز ونیاز پیل سرصندوقا اینهادن یا به بستگونسون ایدادن وبجاس زامومزاده برآورد حاجت ایخواستن ودعاهایی که سی خوسون وبستگون داشتن وبجایی رسیدن که امومزاده هانه ملث خدا ایپرسنیدن.زایی دورون به بعد بید که معبدانهانهامردمون ویرون وفراموش وتشکده ها تشسون کور وخاموش وابید ومردمون روزگار بجاسون مین امومزادگون ایویدن نیایش ایکردن وحاجت ایخواستن. چند جور امومزاده مین ایرون بخصوص مین منطقه ها هه بختیاری نشین داریم:1- امومزاده هایی که ز نزیکترین بستگون دوازده امومی بیدن.2- قدمگاه یعنی اموزادگونی که مین نقطه ای بارونده بیدن ومدتی اوچو زنده ای کرده بیدن 3- امومزادگون خونمون: امومزادگونی که ایگون با خو دیدن آدما پاک ومومن وا نوم مشخصی ومحل خودیده وراورده ایبید. 4- اثراهه پیش ز اسلام که نیخواستن به دست کسونی خراو بون اسم امومزاده اینه ریس اینهادن.5 – امومزاده هاهه تقلبی که بخاطر کل ورداری وسیاسی ورورده بیدن ملث امومزاده هایی که مستر جیکاک انگلیسی سی گول زیدن به انحراف کشیدن مردمنه زحقیقت راست کرده بید . ملث کلخنگ مقدس ایذه وپیرکلخنگک اندکا و گهگور وپیرالی بازفت.حالا چندتایی زامومزاده هاهه معروف بختیاری یاد ایکنیم که مردم خیلی بسون اعتقاد دارن : سلطون ابراهیم ،صالح ابراهیم، صالح کوتاه ، شاه قطب الدین، که خیلیاسون قدمگاه هم دارن که ایگون ز نوادگون اموم موسی کاظمن.وامومزاده علی کر عبداله که واهمی نوم یکی اندکا هد ویکی هم باواحیدر چهار محال بختیاریه.وباوا احمد واحمد بدل که نفهمیدوم زبستگون کویکی زامامونه.وباوازهد اندکا وباوازهد چلو که ایگون یو یه شیخ گیلونی بید.وامومزاده شاه ابوالقاسم که یوهم توارس معلوم نبید. و25 کیلومتری لالیه. ودیر امومزاده هایی که مجال گدنسون نید.

دلتون شاد واگنجینه ای زدنیایی حقیقی ودیر ز گزند خرافه وخیالاهه باطل وتش دلتون دایما روشن لوتون خندون ورهروشت ورهزهشتتون راستی ودرستی و پاکی آینه گون بوهه.

سردیار وسرفراز وبختیار بوهین.

جلال اسفندیاری غریبوند 1/5/96